Het verlies van een dierbare brengt veel emoties met zich mee, terwijl er tegelijkertijd allerlei praktische en administratieve zaken op je afkomen. Veel nabestaanden vragen zich af wanneer het nodig is om een notaris na overlijden in te schakelen, of dat zij de meeste zaken eerst zelf kunnen oppakken.
In de eerste dagen na het overlijden ligt de prioriteit natuurlijk bij het afscheid. Pas nadat de uitvaart heeft plaatsgevonden, komen de financiële en juridische vragen rondom de nalatenschap aan bod.
Om je duidelijkheid te geven in deze hectische periode, zetten we op een rij wat je zelfstandig kunt afhandelen en op welk moment de notaris onmisbaar is.
Wat kun je direct zelf regelen?
Een aanzienlijk deel van de praktische zaken rondom een overlijden kun je als nabestaande zelfstandig afhandelen. Denk hierbij aan de volgende taken:
- Aangifte van overlijden: Dit gebeurt bij de gemeente waar de persoon is overleden. Meestal verzorgt de uitvaartbegeleider deze formaliteit voor je.
- Banken informeren: Geef het overlijden door aan de banken van de overledene. De rekeningen worden dan vaak tijdelijk geblokkeerd ter bescherming van de erfgenamen.
- Abonnementen en contracten opzeggen: Zaken zoals energieleveranciers, huurcontracten, telecomproviders en verzekeringen kun je direct per brief of digitaal beëindigen.
Wil je een volledig chronologisch overzicht van deze eerste periode? Bekijk dan ons stappenplan voor het overlijden van een naaste: wat je moet regelen in 10 stappen.
Wanneer schakel je een notaris na overlijden in?
Zodra de praktische eerste stappen zijn gezet, moeten de bezittingen en eventuele schulden van de overledene juridisch correct worden afgehandeld. Hier komt de notaris in beeld:
- Het testament controleren: De notaris raadpleegt het Centraal Testamentenregister (CTR) om te controleren of er een testament is opgesteld en wie daarin als erfgenaam of executeur zijn benoemd.
- De verklaring van erfrecht opstellen: Banken vragen vrijwel altijd om een notariële verklaring van erfrecht voordat zij geblokkeerde rekeningen vrijgeven. Ook voor het verkopen of overschrijven van een koopwoning bij het Kadaster is deze akte wettelijk verplicht.
- Keuze over aanvaarding: Twijfel je of er schulden zijn? De notaris adviseert je over zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen, zodat je niet met je eigen vermogen aansprakelijk wordt gesteld.
- Fiscale afwikkeling: Naast het verdelen van de erfenis helpt de notaris bij de aangifte erfbelasting en kan tijdig advies over erfbelasting verlagen je op latere momenten veel opleveren.
Veelgestelde vragen over de notaris na overlijden
Is een notaris altijd wettelijk verplicht na een overlijden?
Nee, het is niet in alle gevallen wettelijk verplicht. Als er geen testament is, geen eigen woning in het spel is en de bank geen verklaring van erfrecht verlangt, kun je de verdeling onderling regelen. In de praktijk is een notaris echter bij vrijwel elk overlijden met vermogen nodig.
Wie mag contact opnemen met de notaris?
Iedere erfgenaam of een benoemde executeur mag contact opnemen met de notaris om de nalatenschap te laten onderzoeken en in gang te zetten.
Hoe snel na het overlijden moet ik naar de notaris?
Er is geen strikte termijn, maar het is verstandig om binnen enkele weken na de uitvaart contact op te nemen. Zo voorkom je dat betalingen stagneren en voldoe je op tijd aan de fiscale termijnen voor de erfbelasting.
Zorg voor rust en juridische zekerheid
Een overlijden brengt al genoeg zorgen met zich mee. Door praktische zaken zelf op te pakken en juridische vraagstukken tijdig aan een notaris voor te leggen, voorkom je onnodige complicaties tussen erfgenamen. Zo zorg je voor een heldere en respectvolle afwikkeling van de nalatenschap.
